Op 16 maart 1995 stond de rijkste man ter wereld in het eerste Huis van de Toekomst en zei tegen een ingenieur van vijfentwintig dat het internet te ongestructureerd was om er zaken mee te doen. Die ingenieur was Joachim De Vos. Hij had net een keukencomputer geprogrammeerd waarmee je je boodschappen kon bestellen, en hij mocht van Microsoft het woord internet niet eens uitspreken in hun film.
Dertig jaar later schreef hij Why Data Wins. De meeste mensen kennen Joachim van Living Tomorrow, het Huis van de Toekomst in Vilvoorde, of van zijn eerste boek Why Innovation Fails, met Steven Sasson, de man die in 1975 bij Kodak de eerste digitale camera bouwde. Wat ze minder weten: hij doceert scenarioplanning aan de UGent, ook aan artsen in opleiding, en hij zit met een half ziekenhuis aan zijn pols dat hij zelf niet altijd weet te lezen.
Daarover gaat dit gesprek. Niet over technologie op zich, wel over de vraag die je jezelf moet stellen vóór je iets meet. Onderweg passeren een paar cijfers die blijven hangen: van alle data die de zorg verzamelt, wordt amper drie procent ooit opnieuw gebruikt, en een ziekenhuis in Bonheiden moest zijn glucosesensoren zelf betalen omdat betere zorg minder geld voor het ziekenhuis opbracht. Het zijn sectorcijfers, geen studies, dus de nuance die ik erbij geef is mijn interpretatie en zeg ik erbij.
Voor wie dieper wil gaan leg ik er in de cursieve stukken de wetenschap naast. Ook waar die minder rooskleurig is dan het horloge belooft.
We bespreken
- Wie Joachim was in 1995 en wie hij nu is [00:00:00]
- In het nu leven of over de toekomst nadenken [00:03:18]
- Wat hij in 1995 zelf bouwde in het Huis van de Toekomst [00:07:04]
- Bill Gates: het web is te ongestructureerd om zaken mee te doen [00:09:20]
- Elke technologie wordt ooit misbruikt, ook AI [00:12:36]
- Van Why Innovation Fails naar Why Data Wins [00:15:41]
- Kodak: de eerste digitale camera en de drie angsten [00:16:51]
- Drie dingen die Joachim doet voor zijn gezondheid [00:22:08]
- Een half ziekenhuis aan je pols [00:24:09]
- De Imelda-case: medisch beter, financieel slechter [00:25:50]
- Drie procent hergebruik, en de drie vragen voor elke bestuurder [00:29:01]
- De vijf datagolven en de Data Wave Scan [00:32:53]
- Turing, Enigma en de kracht van twee woorden [00:38:14]
- KBC en Johan Thijs: een lening in vier seconden [00:41:00]
- Nooit meer naar de dokter: wie mag jouw gezondheidsdata beheren [00:44:38]
- Van IQ naar imagination quotient, en data awareness voor iedereen [00:52:48]
- Drie dingen die zijn leven gevormd hebben [00:56:17]
- Bayes zonder formule, en beslissen als experiment [01:01:23]
- Het 5D-model, de drie C's en de zeven sleutels [01:07:23]
- De uitsmijter: wat hij zou willen horen van zijn dokter [01:17:02]
Over de gast
Joachim De Vos is ingenieur, econoom en futuroloog. Van 1994 tot 2025 bouwde hij mee aan Living Tomorrow, het Huis van de Toekomst, en hij richtte het adviesbureau TomorrowLab op. Hij doceert scenarioplanning aan de UGent en schreef Why Innovation Fails (met Steven Sasson) en nu Why Data Wins, met de Data Wave Scan en het Black Box Canvas.
Shownotes PLUS
Leden van Spreekuur PLUS lezen hieronder het volledige gesprek, onderwerp per onderwerp uitgeschreven, met bij elk onderwerp mijn duiding: welke studies erachter zitten, hoe groot het effect echt is, waar het bewijs dun wordt, en wat je er morgen concreet mee doet. Voor deze aflevering zijn dat vijftig studies, van de Apple Heart Study tot de rekensom van Bayes die elke arts zou moeten kennen.
Wie Joachim was in 1995 en wie hij nu is [00:00:00]
Een ingenieur die in juni 1994 in een team stapt
- Joachim was net afgestudeerd als ingenieur, had wat wiskunde en fysica gegeven in het middelbaar en werkte bij een IT-bedrijf in het Gentse toen hij in contact kwam met Frank Beliën, die net het Huis van de Toekomst gestart was en iemand zocht om de IT-innovaties uit te werken. In juni 1994 stapte hij in dat team, en hij bleef er dertig jaar aan de toekomst sleutelen.
- Hij had na zijn ingenieursstudies ook een economische opleiding gevolgd, en precies die combinatie vond hij het boeiendst: enerzijds kijken naar wat technologie kan, anderzijds naar wat dat betekent voor ons dagelijks leven en voor bedrijven.
- Veel van wat we vandaag evident vinden, bestond toen nog niet. In 1995 kwamen de eerste mobiele telefoons in België, met de opkomst van Proximus, en er werd met verbazing verteld dat mensen in Italië met een gsm in de kerk zaten. Dat gaan wij toch niet doen, dacht iedereen.
En wie hij vandaag is
- Gevormd door dertig jaar toekomstdenken, maar vooral door de honderden, bijna duizenden organisaties die hem hun verhaal vertelden: hier zijn we mee bezig, maar eigenlijk weten we niet goed hoe morgen eruitziet.
- Living Tomorrow wordt tot vandaag door heel veel mensen bezocht en blijft een inspiratiebron. En als je naar sociale media kijkt, gaat bijna de helft van de filmpjes over de toekomst. Iedereen is ermee bezig. De toekomst is niet van één iemand, zegt hij, ze is van ons allemaal.
Dertig jaar lang beroepshalve naar morgen kijken: Joachim doet iets waar wij als mens niet zo goed in zijn. In 2011 begon in de Verenigde Staten een voorspellingstoernooi waarin duizenden vrijwilligers twee jaar lang honderden geopolitieke vragen beantwoordden, van verkiezingsuitslagen tot olieprijzen, met een kans in plaats van een ja of nee. De psychologen Barbara Mellers en Philip Tetlock beschreven wat de besten van de rest onderscheidde: een korte training in kansdenken, samenwerken in teams, en vooral het bijhouden van je eigen score, zodat je zag hoe vaak je fout zat (Mellers et al., 2014). De beste twee procent, de superforecasters, bleven jaar na jaar beter dan de rest, en beter dan de meeste experts. De conclusie: Wie de toekomst wil leren lezen, moet eerst zijn eigen fouten leren inzien. Dat is precies wat Joachim straks Bayes zal noemen, en het is ook wat een arts doet die zijn eigen diagnoses bijhoudt. De nuance: het toernooi ging over vragen met een controleerbaar antwoord binnen het jaar. Over wat de zorg in 2050 doet, is niemand een superforecaster, ook Joachim niet, en hij zegt dat zelf.
Praktisch: voorspel iets kleins met een kans erbij. Ik denk dat ik volgende maand drie keer per week sport, met zeventig procent zekerheid. Kijk na een maand terug. Je leert meer van dat ene getal dan van tien goede voornemens.
Hier stopt het gratis deel. Verder in dit gesprek: wat Joachim in 1995 bouwde in het Huis van de Toekomst, waarom Bill Gates het web te ongestructureerd vond om zaken mee te doen, de drie vragen die je stelt bij elke AI-tool voor je gezondheid, Kodak en de drie angsten, het halve ziekenhuis aan je pols en wat de studies daarover zeggen, de Imelda-case, en wie jouw gezondheidsdata mag beheren.
